دفعه بعد که مهماندار پیش از برخاست از شما می‌خواهد پشتی صندلی را صاف کنید و کمربندتان را ببندید، بدانید پشت این دستورهای ساده، استانداردهای مهم ایمنی قرار دارد. یکی از آن‌ها قانون ۹۰ ثانیه هواپیما است؛ آزمونی که تخلیه مسافران را در تاریکی و با نیمی از خروجی‌های بسته می‌سنجد. اما این آزمون چگونه انجام می‌شود و شما چه نقشی در تخلیه ایمن هواپیما دارید؟
قانون ۹۰ ثانیه دقیقاً چه می‌گوید؟
طبق مقررات اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA)، هواپیماهای مسافربری با بیش از ۴۴ صندلی باید نشان دهند که تخلیه تمام مسافران و خدمه در ۹۰ ثانیه یا کمتر امکان‌پذیر است.
این الزام بخشی از فرایند دریافت گواهی‌نامه نوع هواپیما است، نه آزمونی پیش از هر پرواز. هواپیماهای ساخت شرکت‌های اروپایی و آمریکایی در ناوگان ایران نیز هنگام تأیید نوع، مشمول استانداردهای مربوط بوده‌اند.
از ۱۲۰ ثانیه تا ۹۰ ثانیه؛ قانونی از دهه ۶۰ میلادی
به گفته FAA، معیار تخلیه اضطراری در سال ۱۹۶۵، ۱۲۰ ثانیه بود و در سال ۱۹۶۷ به ۹۰ ثانیه کاهش یافت. استاندارد اروپایی EASA CS 25.803 نیز الزام مشابهی دارد.
چرا دقیقاً ۹۰ ثانیه؟
در حوادث همراه با آتش یا دود، شرایط کابین ممکن است طی حدود یک‌ونیم دقیقه به‌شدت خطرناک شود. به همین دلیل، این زمان برای سنجش سرعت خروج مسافران تعیین شده است؛ البته تخلیه تمام حوادث واقعی در ۹۰ ثانیه تضمین نمی‌شود.
پشت درهای بسته آزمون؛ هواپیما چطور قبول می‌شود؟
در ادامه شرایط آزمون با جزئیات بررسی می‌شود.
نیمی از درها بسته، چراغ‌ها خاموش
طبق پیوست J مقررات 14 CFR Part 25، آزمون تخلیه اضطراری در شرایط زیر انجام می‌شود:
- خروجی‌های محدود: فقط یکی از هر جفت در خروج قابل استفاده است.
- کابین تاریک: روشنایی عادی خاموش است و فقط چراغ‌های اضطراری روشن هستند.
- موانع مسیر: ساک دستی، پتو و بالش در مسیر خروج قرار می‌گیرند.
- درهای نامشخص: خدمه از قبل نمی‌دانند کدام خروجی‌ها قابل استفاده‌اند.
نمونه واقعی: در ۲۶ مارس ۲۰۰۶، ایرباس A380 در هامبورگ توانست ۸۷۳ نفر شامل مسافران و خدمه را با استفاده از تنها ۸ در از ۱۶ در، طی ۷۸ ثانیه تخلیه کند.
مسافران آزمایشی چه کسانی هستند؟
برای شبیه‌سازی ترکیب مسافران واقعی، پیوست J این شرایط را تعیین کرده است:
- دست‌کم ۴۰٪ زن
- دست‌کم ۳۵٪ بالای ۵۰ سال
- دست‌کم ۱۵٪ زن بالای ۵۰ سال
- سه عروسک هم‌اندازه نوزاد واقعی که داوطلبان حمل می‌کنند.
برای نسخه‌های جدید هواپیما که بر پایه یک مدل تأییدشده ساخته می‌شوند نیز ممکن است با تأیید مرجع هوانوردی، به‌جای تکرار آزمون کامل، از نتایج آزمایش‌های قبلی و بررسی‌های فنی استفاده شود.
آزمون آزمایشگاهی در برابر دنیای واقعی؛ چرا ۹۰ ثانیه همیشه کافی نیست؟
آزمون ۹۰ ثانیه‌ای با محدودیت‌های سخت‌گیرانه انجام می‌شود، اما شرایط یک حادثه واقعی ممکن است پیچیده‌تر باشد.
| موضوع | در آزمون | در واقعیت |
| وضعیت مسافران | داوطلبان سالم و آماده | احتمال ترس، آسیب‌دیدگی و سردرگمی |
| کمربند ایمنی | باز کردن کمربند پس از فرمان خروج | احتمال تاخیر در باز کردن کمربند |
| ساک دستی | موانع کنترل‌شده در مسیر | احتمال تلاش برای برداشتن وسایل |
| دود و آتش | تاریکی بدون دود خطرناک | احتمال کاهش دید و مسدود شدن خروجی‌ها |
| کودکان و سالمندان | عروسک نوزاد و ترکیب سنی مشخص | احتمال نیاز به کمک بیشتر |
بنابراین، قبولی در آزمون به معنی تخلیه قطعی همه حوادث در ۹۰ ثانیه نیست. رفتار مسافران و پیروی از دستورهای مهمانداران نیز اهمیت دارد.
درس‌هایی که حوادث واقعی به این قانون اضافه کردند
در ۲۲ اوت ۱۹۸۵، آتش‌سوزی یک بوئینگ ۷۳۷ در فرودگاه منچستر، خطر دود و دشواری دسترسی به خروجی‌های روی بال را آشکار کرد. طبق گزارش رسمی AAIB، بررسی این حادثه به بهبود مسیرهای خروج و استفاده از چراغ‌های راهنمای کف کابین کمک کرد.
در ۲ ژانویه ۲۰۲۴، پرواز ۵۱۶ ژاپن‌ایرلاینز پس از برخورد با هواپیمای گارد ساحلی در فرودگاه هانه‌دا دچار آتش‌سوزی شد. با وجود استفاده از تنها ۳ خروجی از ۸ خروجی، هر ۳۷۹ سرنشین هواپیمای مسافربری تخلیه شدند.
این دو حادثه نشان می‌دهند که علاوه بر طراحی ایمن هواپیما، آموزش مهمانداران و همکاری مسافران نقش مهمی در تخلیه اضطراری دارند.
از لحظه خرید بلیط هواپیما تا نشستن روی صندلی؛ سهم شما در این ۹۰ ثانیه
از انتخاب صندلی تا رعایت دستورهای مهمانداران، چند اقدام ساده می‌تواند به تخلیه سریع‌تر و ایمن‌تر هواپیما کمک کند.
صندلی جادویی وجود ندارد، اما فاصله تا در خروج مهم است
آیا صندلی‌های عقب هواپیما امن‌ترند؟ به گفته اد گالیا، پژوهشگر دانشگاه گرینیچ، هیچ صندلی همیشه امن‌تر نیست و شرایط حادثه تعیین‌کننده است. بااین‌حال، برای تخلیه سریع‌تر بهتر است در صورت امکان، در فاصله چند ردیفی از خروجی اضطراری بنشینید.
هنگام خرید از سامانه‌هایی مانند قاصدک ۲۴ می‌توانید پروازها را مقایسه کنید. انتخاب صندلی نیز بسته به ایرلاین، هنگام رزرو، چک‌این آنلاین یا در فرودگاه امکان‌پذیر است.
نکته مهم: صندلی ردیف خروج اضطراری برای کودکان، افراد فاقد توانایی کمک به تخلیه و مسافرانی که مسئول مراقبت از کودک خردسال هستند، مناسب نیست. مسافر این ردیف باید توانایی جسمی، درک دستورها و آمادگی کمک داشته باشد.
چک‌لیست شش‌گانه قبل از برخاست
برای آمادگی بیشتر در شرایط اضطراری، این شش نکته را رعایت کنید:
- کارت ایمنی را بخوانید: محل خروجی‌ها، نحوه باز کردن در و وضعیت آماده‌باش برای برخورد را بشناسید.
- ردیف‌ها را بشمارید: فاصله تا خروجی‌های جلو و عقب را به خاطر بسپارید؛ چراغ‌های کف کابین نیز راهنمای شما هستند.
- کمربند را بررسی کنید: آن را ببندید و نحوه بازکردن سریعش را یاد بگیرید.
- کفش مناسب بپوشید: هنگام برخاست و فرود کفش به پا داشته باشید؛ پیش از استفاده از سرسره، کفش پاشنه‌بلند را درآورید.
- ساک را رها کنید: هنگام تخلیه اضطراری هیچ وسیله‌ای برندارید.
- مسیر را باز نگه دارید: فیلم نگیرید، معطل نکنید و از دستور مهمانداران پیروی کنید
این اقدامات ساده، احتمال تأخیر و ازدحام هنگام تخلیه اضطراری هواپیما را کاهش می‌دهند.
عکس از faa.gov
چرا برای خرید بلیط هواپیما به قاصدک ۲۴ اعتماد کنیم؟
سفر ایمن با انتخاب آگاهانه آغاز می‌شود. پیش از خرید، علاوه بر قیمت، ایرلاین، کلاس پروازی، ساعت پرواز، مدت سفر، قوانین بار و شرایط استرداد بلیط را بررسی کنید. مقایسه این جزئیات کمک می‌کند پروازی متناسب با نیاز و برنامه سفر خود انتخاب کنید.
قاصدک ۲۴ امکان جست‌وجو و مقایسه کامل اطلاعات پروازهای ایرلاین‌های مختلف و خرید آنلاین بلیط هواپیما را فراهم می‌کند. در صورت نیاز، برای پیگیری درخواست‌ها می‌توانید از خدمات پشتیبانی شبانه‌روزی استفاده کنید.
جمع‌بندی
پرواز همچنان یکی از امن‌ترین روش‌های سفر است و قانون ۹۰ ثانیه هواپیما بخشی از استانداردهای حفظ این ایمنی محسوب می‌شود. با شناخت مسیرهای خروج اضطراری، توجه به آموزش‌های ایمنی و رعایت دستورهای مهمانداران، شما نیز نقش مهمی در حفظ ایمنی خود و دیگر مسافران دارید.